A contaminación por ozono cae un 41% en España en 2020

A pesar da crise da COVID–19, o 76% da poboación española segue respirando aire con máis ozono do recomendado pola Organización Mundial da Saúde

Goberno e comunidades autónomas seguen sen adoptar medidas eficaces sobre o transporte, a industria e a gandería intensiva que eviten os episodios puntuais e reduzan os elevados niveis de fondo.

O informe estatal sobre ozono elaborado por Ecoloxistas en Acción analiza os datos recolleitos en 483 estacións oficiais de medición repartidas por todo o territorio español, entre o 1 de xaneiro e o 30 de setembro de 2020. Presenta datos exhaustivos da contaminación por ozono, desagregados por comunidades autónomas.

Entre as súas principais conclusións, destacan:

– O ozono é un contaminante moi complexo, que non ten unha fonte humana directa senón que se forma na superficie terrestre en presenza de radiación solar pola combinación doutros contaminantes denominados precursores, emitidos polo transporte (en especial os vehículos diésel), as centrais  termoeléctricas, certas actividades industriais ou a gandería intensiva. Trátase por tanto dun contaminante secundario que no verán afecta as áreas suburbanas e rurais influenciadas pola contaminación urbana e industrial.

– O ozono  troposférico segue sendo o contaminante atmosférico que ano tras ano afecta a máis poboación e territorio no Estado español. Durante 2020 os seus niveis reducíronse de forma importante, interrompendo a tendencia  estacionaria ou á alza dos últimos anos, como consecuencia da drástica diminución das emisións dos seus contaminantes precursores na industria e no transporte, por efecto da crise da  COVID–19.

– O informe de Ecoloxistas en Acción toma como referencia o valor recomendado pola Organización Mundial da Saúde (OMS), de acordo ao cal o aire contaminado por ozono afectou en 2020 a 35,7 millóns de persoas no Estado español, o 76% da súa poboación, así como a 408.000 quilómetros cadrados, o 81% do territorio. É dicir, tres de cada catro españois han respirado un aire con máis ozono do recomendado pola OMS.

– Se se considera o valor obxectivo establecido pola normativa española e europea, máis  laxo que o da OMS, a poboación que respirou aire contaminado sería de 4,4 millóns de persoas, un 9% do total e entre cinco e sete millóns de afectados menos que en anos anteriores, a cifra máis baixa desde a entrada en vigor do obxectivo legal, en 2010. É dicir, un de cada dez españois ha respirado un aire que incumpre o estándar legal de ozono.

– A frecuencia das superacións dos estándares legal e da OMS foi moi inferior á de anos precedentes, cun descenso de respectivamente o 56% e o 41% en relación á media das rexistradas no período 2012-2019, no conxunto do Estado, e unha caída drástica nas superacións do limiar de información. Con todo, apréciase un aumento das superacións en varias aglomeracións e estacións urbanas de tráfico.

– Durante 2020, os territorios máis afectados polo ozono  troposférico repartíronse entre as comunidades de Madrid, Estremadura, Castela-A Mancha e Castela e León, o interior de Cataluña e  Comunitat Valenciana, a cidade de Córdoba e, ao norte desta, a zona industrial de Puente Novo. Unha trintena de zonas repartidas entre nove comunidades autónomas seguiron incumprindo o obxectivo legal, no trienio 2018-2020.

– A contaminación por ozono debe abordarse como un problema sanitario de primeira orde. Segundo a Axencia Europea de Medio Ambiente, causa cada ano entre 1.500 e 1.800 mortes no Estado español. As persoas máis afectadas son nenas e nenos, persoas maiores, mulleres embarazadas e quen padece enfermidades  cardiorrespiratorias crónicas.

– O custo sanitario e laboral da contaminación por ozono foi de 5.000 millóns de euros en 2013, un 0,33 % do PIB español, segundo o Banco Mundial, sen considerar os danos provocados sobre os cultivos e os ecosistemas naturais. Só os custos económicos da menor produción de dous cultivos como trigo e tomate, pola súa exposición ao ozono en España, estimáronse en 800 millóns de euros no ano 2000, o 3,2% do PIB agrícola.

– A información á cidadanía por parte das administracións públicas non é nin adecuada nin axustada á gravidade do problema. O índice de calidade do aire aprobado polo Goberno cualifica como regulares niveis de ozono que poden ser daniños para a saúde. Poucas cidades contan con protocolos de actuación fronte ás puntas de contaminación por ozono, e só Valladolid aplica medidas de limitación do tráfico en episodios.

– Os Plans de Mellora da Calidade do Aire para reducir a contaminación por ozono son obrigatorios segundo a lexislación. Pero dez comunidades autónomas (Andalucía, Aragón,  Illes  Balears, Castela-A Mancha, Castela e León, Cataluña,  Comunitat Valenciana, Madrid, Navarra e País Vasco) seguen sen elaboralos. Por vez primeira, o Tribunal Supremo ha declarado en 2020 a obrigación das devanditas administracións de elaborar tales plans.

– Ecoloxistas en Acción reclama ao Ministerio para a Transición Ecolóxica que axilice o Plan Nacional de Ozono comprometido hai anos e anunciado pola Ministra en setembro, ao que remiten moitas comunidades para xustificar a súa inactividade. O vixente Programa Nacional de Control da Contaminación Atmosférica non ten o detalle nin os mecanismos suficientes para que as autoridades rexionais adopten medidas efectivas para reducir os niveis de ozono.

– As principais vías de actuación para reducir a contaminación do aire por ozono son a diminución do tráfico motorizado, a adopción das mellores técnicas industriais dispoñibles, a substitución dos disolventes orgánicos por auga, o aforro e a eficiencia enerxética e o apoio ás enerxías renovables. Tamén é necesario axilizar a área de Control de Emisións acordada para o Mar Mediterráneo, penalizar  fiscalmente aos vehículos diésel e unha moratoria para as grandes explotacións gandeiras intensivas.

– A crise da  COVID–19 demostrou que a redución estrutural do transporte e a  descarbonización da industria son as mellores ferramentas para mellorar a calidade do aire que respiramos, nas cidades e nas zonas rurais, tamén no caso do ozono. A dramática situación creada pola pandemia vén corroborar que a redución das emisións de precursores si é efectiva para combater a contaminación por ozono.

Informe completo e resumo

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada.

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.