A tradición violinística rusa ten as súas raíces nos séculos XVIII e XIX, cando músico como Ivan Khandoshkin e Ivan Belsky comezaron a destacar na escena internacional. Ao mesmo tempo, o violinista italiano Giuseppe Tartini estableceuse en San Peters- burgo. Tartini foi un mestre influente, e algúns dos seus alumnos, como Giovanni Battista Viotti, axudaron a difundir o seu estilo por toda Europa. No século XIX, a escola rusa consolidouse baixo a dirección de destacados violinistas como Leopold Auer, Henryk Wieniawski e Adolph Brodsky. Estes mestres enfatizaron a impor- tancia dunha técnica sólida e un dominio completo do instrumento. A escola rusa alcanzou o seu apoxeo no século XX, con violinistas como Jascha Heifetz, David Oistrakh e Leonid Kogan. Estes músi- cos elevaron o violín a un nivel de virtuosismo sen precedentes, e as súas interpretacións seguen sendo consideradas como obras mestras. A escola rusa tivo unha influencia duradeira no mundo do violín. Os seus principios de técnica depurada, expresión musical e virtuosismo continúan sendo a base da pedagoxía violinística en todo o mundo.
Pablo de Sarasate (1844-1908) foi un prodixio musical que come- zou a tocar o violín a unha idade temperá e rapidamente destacou como un virtuoso excepcional. Nado en Pamplona, o seu talento levouno a actuar nos escenarios máis prestixiosos de Europa e América. A súa asombrosa técnica converteuno nunha figura reve- renciada en todo o continente. Ademais do seu labor como intér- prete virtuoso, Sarasate tamén deixou un mportante legado como compositor, escribindo varias das obras máis importantes do reper- torio violinístico. Sarasate compuxo a «Romanza Andaluza» como parte das súas “Danzas Españolas”, op. 22, que inclúe tamén a famosa “Jota Navarra”. Como en moitas outras das súas obras, Sarasate mesturou o virtuosismo violinístico coa esencia da música folclórica española.
Fritz Kreisler (1875-1962) naceu en Viena, Austria, e mostrou un talento musical excepcional desde temperá idade. Estudou no Conservatorio de Viena até converterse nun dos violinistas máis carismáticos e queridos do século XX. Ao igual que Sarasate, ademais de ser un eminente virtuoso, foi tamén un compositor prolífico e un gran creador de arranxos e transcripcións para o instrumento. Kreisler tamén desafiou á súa audiencia co seu enxeño. Nalgún punto da súa carreira, admitiu que atribuíra algun- has composicións a compositores antigos ficticios, creando así o mito do «Kreisler Original». Esta revelación sorprendeu ao mundo musical, pero tamén demostrou a súa creatividade e a influencia
que tivo na música do seu tempo. Dentro desa serie de arranxos e transcripcións que realizou de obras doutros compositores, desta- ca o fantástico arranxo que realizou da “Danza Española” do gadi- tano Manuel de Falla, integrada dentro da súa ópera en dous actos “La Vida Breve”.
Outro gran virtuoso do violín foi o polaco Henryk Wieniawski (1835-1880). A súa formación musical incluíu estudos no Conserva- torio de París, onde perfeccionou a súa técnica con Lambert-Jo- seph Massart, un destacado violinista belga que foi coñecido por orixinar a técnica do vibrato sistemático, con quen se graduou 3 anos máis tarde, gañando así o primeiro premio honorífico e unha medalla de ouro. Viaxou por toda Europa converténdose nun dos principais concertistas da súa xeración. O seu legado compositivo foi igualmente recibido pola audiencia e moitas das súas composi- cións, que a miúdo están influenciadas pola música folclórica polaca foron un éxito xa en vida do compositor.
Wieniawski compuxo o seu Concierto para Violín e Orquestra No. 2 en Re menor, Op. 22 en 1862 durante a súa estancia en París, cidade que era o epicentro da música e a cultura europea nese momento. É por iso que o Concierto escapa do habitual paradig- ma folclórico incluído noutras obras do compositor para abrazar unha linguaxe máis próxima ao romanticismo centroeuropeo. Por outra banda, a “Legende, op. 17” foi escrita dous anos antes nun contexto moi concreto da vida do compositor: os seus pais opuxéronse ao seu enlace coa súa prometida, Isabella Hampton. Tras ensinarlles aos seus pais a obra, estes aceptaron finalmente a unión dos dous mozos.
Niccolò Paganini (1782-1840) foi un violinista e compositor italiano coñecido pola súa técnica e habilidades sobrehumanas no violín. A súa destreza no instrumento era tan excepcional que deu lugar a numerosas lendas sobre pactos co demo e habilidades máxicas. Paganini cautivou a audiencias en toda Europa coas súas interpre- tacións virtuosas e un desbordante carisma sobre o escenario.
O legado musical de Paganini, sempre exuberante e virtuoso ten o seu epicentro nos seus 24 Caprichos para violín solo. Neste concerto escoitaremos o último deles, o número 24, unha das com- posicións máis célebres e desafiantes na historia do violín. Outra obra fundamental do italiano é o seu «Concierto para Violín e Orquestra No. 1», composto en 1816 e estreado en Nápoles en 1817. Estruturado coa forma habitual do concerto romántico de tres movementos, neste concerto escoitaremos o primeiro deles, Allegro maestoso.
