O proxecto eólico Ado, un macrocomplexo eólico sen avaliación global: impacto acumulativo sobre o Tambre, as brañas de Corzán e o patrimonio milenario de Negreira

A tramitación do parque eólico Ado (68 MW), actualmente en información pública, non pode entenderse como un proxecto illado. A documentación oficial evidencia que forma parte dun macrocomplexo eólico interconectado que abrangue varios concellos da comarca do Tambre e que comparte unha infraestrutura clave: a liña de evacuación Banzas–Lousame.

Este modelo, baseado na fragmentación administrativa, está a impedir unha avaliación real dos impactos acumulativos e sinérxicos sobre o territorio.

A rede Banzas–Lousame: un sistema único para máis dunha decena de parques

O propio deseño da rede eléctrica desmonta a idea de proxectos independentes. A chamada «solución de evacuación conxunta» artéllase arredor da subestación colectora de Lousame, á que conflúen múltiples parques eólicos.

Segundo a documentación oficial, esta infraestrutura evacúa a enerxía dos seguintes parques:

a) San Cosmeiro, b) O Vao, c) Maragouto, d) Barrosino, e) Vilartoxo, f) Troitomil, g) Alvite II, h) Alvite, i) Banzas, j) Iroite, k) Vaqueira, l) A Costa, m) Vilacoba, aos que se engaden tamén parques tramitados a nivel estatal como Sete Fontes e o propio Ado, todos eles conectados en rede a través das distintas liñas de alta tensión que converxen en Lousame.

O parque Ado engádese agora a este sistema, conectándose directamente á LAT Banzas–Lousame, o que confirma a existencia dun único corredor eléctrico funcional.

A rede de evacuación non remata en Lousame: desde a subestación 220 kV, a enerxía continúa pola LAT Lousame–Tivo cara á rede estatal, configurando un corredor eléctrico completo que integra xeración, evacuación e transporte. Porén, este sistema global nunca é avaliado como unidade, senón fragmentado en múltiples expedientes independentes.

Estamos, polo tanto, ante un macroproxecto:

a) cun nodo común (Lousame)

b) con infraestruturas compartidas

c) e cunha clara interdependencia técnica

Mais este sistema está a ser avaliado por partes, en expedientes separados, evitando unha análise global dos seus efectos.

Impactos sinérxicos: o que non se está a avaliar

O Estudo de Impacto Ambiental do parque Ado limita a análise acumulativa a 5 km, unha escala totalmente insuficiente para unha rede que conecta máis dunha ducia de parques en varios concellos.

Esta fragmentación oculta impactos clave:

a) saturación eólica do territorio do Tambre

b) proliferación de corredores eléctricos

c) fragmentación de hábitats a gran escala

d) presión acumulativa sobre fauna e paisaxe

A realidade física é clara: os impactos non son locais nin illados, senón sistémicos.

Brañas de Corzán e río Tambre: un sistema hídrico ignorado

O proxecto localízase directamente sobre as brañas de Corzán e Cotón dos Teixos, zonas húmidas catalogadas de alto valor ecolóxico dentro da conca do río Tambre.

Porén, o estudo ambiental:

a) non inclúe modelización hidrolóxica

b) non analiza fluxos subterráneos

c) non avalía a alteración da conectividade hídrica

d) nin o risco de desecación

Esta carencia é especialmente grave porque o Tambre está ligado a espazos da Rede Natura 2000, o que obriga a avaliar tamén os impactos indirectos sobre o sistema fluvial.

Patrimonio cultural: afección directa, descontextualización e vulneración normativa

Un dos aspectos máis graves do proxecto é a afección masiva ao patrimonio arqueolóxico, especialmente a necrópoles tumulares que forman parte dunha paisaxe cultural continua e non de elementos illados.

Entre os elementos documentados destacan:

Necrópole do Forno da Tella e contorna

a) Mámoa do Forno da Tella 1

b) Mámoa do Forno da Tella 2

c) Mámoa de Tras de Caniceiras

Complexo tumular das brañas

a) Mámoa da Braña Branca 1

b) Mámoa da Braña Branca 2

Necrópole de Chan de Outeiro e Outeiro da Lebre

a) Mámoa do Chan de Outeiro

b) Mámoa do Outeiro da Lebre

Conxunto do Monte das Mamas e contorna

a) Mámoas do Monte das Mamas (1 a 6)

b) Mámoa da Fonte dos Bois

c) Mámoas das Pozas de Andiás

d) Mámoas da Canle Branca

e) Mámoa do Cotón das Casiñas

En múltiples casos, os aeroxeradores sitúanse:

a) a menos de 100 metros dos contornos de protección

b) a menos de 200 metros de necrópoles completas

c) incluso a pouco máis de 20 metros nalgúns casos

O problema do «setting»: patrimonio sen contexto

O impacto real non se limita á proximidade física. O concepto clave aquí é o setting, recoñecido pola doutrina internacional como o contexto territorial, visual e simbólico que dá significado aos bens culturais.

O Estudo de Impacto Ambiental:

a) trata as mámoas como puntos illados

b) ignora a súa integración na paisaxe

c) non avalía a relación entre os distintos xacementos

d) omite o impacto visual e territorial das infraestruturas

Isto provoca unha descontextualización intencional do patrimonio, reducindo o seu valor a unha simple localización cartográfica e ignorando a súa dimensión cultural e histórica.

Normativa internacional vulnerada

Este enfoque incumpre de forma clara os estándares internacionais:

a) Convenio Europeo da Paisaxe (Florencia, 2000)

— recoñece a paisaxe como expresión da interacción entre natureza e cultura e obriga á súa protección integral

b) Convenio de Faro (2005)

— establece que o patrimonio cultural debe entenderse no seu contexto social e territorial

c) Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO (1972)

— esixe protexer non só os bens, senón tamén o seu contorno e relacións funcionais

d) Doutrina do ICOMOS

— insiste na protección do setting como parte inseparable do valor patrimonial

Normativa estatal e galega incumprida

Tamén se vulneran normas básicas:

a) Lei 16/1985 do Patrimonio Histórico Español

b) Lei 5/2016 do patrimonio cultural de Galicia

ambas as dúas obrigando a protexer:

a) os bens catalogados

b) o seu contorno

c) a súa relación coa paisaxe

A ausencia desta análise integral supón unha infravaloración grave dos impactos e un defecto estrutural do estudo ambiental.

Un modelo sen planificación

O caso Ado evidencia un patrón:

a) macrocomplexos eólicos fragmentados artificialmente

b) avaliacións ambientais parciais

c) ausencia dunha planificación territorial real

Non se analiza a saturación existente nin se consideran alternativas como:

a) repotenciación

b) optimización de infraestruturas existentes

Conclusión

O parque eólico Ado non é un proxecto illado, senón parte dun sistema que está a transformar profundamente o territorio do Tambre sen unha avaliación global.

A afección simultánea a:

a) ecosistemas fráxiles

b) sistemas hídricos

c) patrimonio arqueolóxico milenario

evidencia un problema estrutural: a falta de planificación.

E cando o patrimonio perde o seu setting, deixa de ser territorio vivo para converterse nun resto descontextualizado.

Ese é, precisamente, o maior impacto invisible deste proxecto.

Imaxe de portada: Brañas de Corzán en Negreira. Fonte: Visor Conservación da Natureza, Xunta de Galicia.