O Tribunal Supremo anula o parque eólico de Moeche e abre un novo escenario xudicial para os grandes proxectos eólicos en Galicia

Avogada e escritora

A Sala do Contencioso-Administrativo estima o recurso da asociación Petón do Lobo e conclúe que o Estudo de Impacto Ambiental non analizou de forma suficiente os efectos acumulativos e sinérxicos cos parques da contorna, un criterio que pode condicionar outros procedementos xudiciais en marcha.

O Tribunal Supremo anulou a autorización administrativa do parque eólico de Moeche, promovido por Enel Green Power España nos concellos de Moeche, San Sadurniño e As Somozas, ao considerar que a avaliación ambiental realizada incumpriu as esixencias da Lei 21/2013 de Avaliación Ambiental.

A sentenza, ditada o 15 de xullo de 2026 pola Sección Quinta da Sala do Contencioso-Administrativo, estima o recurso presentado pola asociación Petón do Lobo e deixa sen efecto tanto a autorización administrativa previa como a autorización de construción aprobadas polo Consello de Ministros e publicadas pola Secretaría de Estado de Enerxía en agosto de 2024. Ademais, impón as costas procesuais á Administración Xeral do Estado e á empresa promotora.

O problema non é a fragmentación, senón a insuficiencia da avaliación ambiental

A resolución introduce unha importante matización xurídica. O Supremo lembra a súa recente doutrina segundo a cal o feito de que varios parques eólicos compartan infraestruturas de evacuación non implica automaticamente que deban ser considerados un único proxecto para efectos da súa avaliación ambiental. Esa análise debe realizarse caso por caso.

Con todo, o alto tribunal subliña que esa circunstancia non exime do cumprimento dunha obriga legal esencial: realizar unha avaliación rigorosa dos efectos acumulativos e sinérxicos que un parque pode producir en combinación co resto de instalacións existentes ou previstas na mesma área.

A Sala lembra que a Lei 21/2013 obriga a identificar, describir e analizar eses efectos sobre a poboación, a biodiversidade, a paisaxe, o patrimonio cultural e o resto de factores ambientais relevantes.

O Supremo matiza a súa doutrina sobre a fragmentación de proxectos

A sentenza tamén aclara un aspecto que nos últimos anos xerou unha intensa controversia xurídica: a chamada fragmentación dos proxectos eólicos.

O Tribunal Supremo reafirma a doutrina que xa establecera en resolucións anteriores e sinala que o feito de que varios parques compartan infraestruturas de evacuación, como liñas de alta tensión ou subestacións, non implica por si só que constitúan un único proxecto industrial nin que exista unha fragmentación fraudulenta. Esa apreciación debe realizarse en función das circunstancias concretas de cada caso.

Con todo, a Sala introduce unha matización decisiva: aínda que os parques sexan considerados proxectos independentes desde o punto de vista administrativo, a lexislación ambiental obriga igualmente a avaliar os seus efectos acumulativos e sinérxicos cando poden interactuar sobre un mesmo territorio.

No caso do parque eólico de Moeche, o Supremo non chega a pronunciarse sobre se existiu ou non unha fragmentación indebida, xa que considera innecesario resolver esa cuestión. A Sala conclúe que a ausencia dunha análise suficiente dos efectos acumulativos e sinérxicos constitúe por si soa un motivo bastante para anular toda a autorización administrativa, polo que xa non entra a examinar o resto das alegacións formuladas no recurso.

Este criterio consolida unha mensaxe clara: o debate xurídico xa non se centra unicamente en determinar se varios parques forman ou non un único proxecto, senón tamén en garantir que a avaliación ambiental examine de maneira efectiva o impacto conxunto das instalacións que conviven nun mesmo ámbito territorial, un requisito que o Supremo considera esencial para a legalidade das autorizacións.

Un defecto esencial que invalida toda a autorización

Tras analizar o expediente administrativo, o Supremo conclúe que ese estudo non existe coa amplitude e o rigor esixidos pola normativa.

A sentenza afirma expresamente que «non cabe sino concluir que no existe este preceptivo análisis de los efectos acumulativos y sinérgicos que exige la Ley».

Segundo o tribunal, o Estudo de Impacto Ambiental limita practicamente a análise das sinerxías á paisaxe e non avalía de maneira suficiente os efectos derivados da concentración de parques eólicos na zona sobre cuestións como o ruído, o efecto sombra, a avifauna, a poboación ou outras variables ambientais.

A Sala tamén rexeita que esa carencia poida suplirse mediante un informe pericial elaborado durante o proceso xudicial. O Supremo considera que esa análise debía formar parte do propio Estudo de Impacto Ambiental e da Declaración de Impacto Ambiental antes da autorización administrativa, porque constitúe un requisito esencial da función preventiva da avaliación ambiental.

Ao estimar este único motivo, o tribunal entende innecesario pronunciarse sobre o resto das alegacións formuladas pola asociación Petón do Lobo e declara que a resolución impugnada non é conforme a Dereito, anulando íntegramente a autorización do parque eólico de Moeche.

Un precedente que pode afectar a outros proxectos do promotor

A transcendencia da resolución vai máis alá do parque de Moeche.

Na propia sentenza, o Supremo cita expresamente os parques de Tesouro, Santuario, Barqueiro e Badulaque, tamén promovidos por Enel Green Power España, como parte do conxunto de instalacións coas que debía terse analizado a existencia de efectos acumulativos e sinérxicos.

A Sala non afirma que todos eles constitúan un único proxecto industrial, pero si deixa claro que a lexislación ambiental obriga a avaliar con suficiente detalle a interacción entre todos estes parques cando poden producir impactos acumulados sobre o territorio.

Aínda que cada autorización deberá examinarse de forma individual, a sentenza sitúa nunha posición xurídica especialmente delicada os proxectos de Tesouro, Santuario, Barqueiro e Badulaque se as súas autorizacións se sustentan nunha metodoloxía ambiental equivalente. Máis que un efecto dominó automático, o fallo do Supremo podería converterse no primeiro gran precedente chamado a condicionar o futuro do complexo eólico promovido por Enel nesta parte de Galicia.

Un criterio que tamén pode influír noutros litixios

A relevancia da sentenza podería estenderse igualmente a outros procedementos xudiciais actualmente en marcha en Galicia.

Entre eles figuran os proxectos industriais eólicos Orzar e Tornado, promovidos por Greenalia, nos que tamén se cuestiona, entre outros aspectos, a suficiencia da avaliación dos efectos acumulativos e sinérxicos e a análise da súa relación funcional coa liña de alta tensión Campelo-Mesón, infraestrutura imprescindible para a evacuación da enerxía.

Sen prexulgar o resultado deses procedementos, o criterio fixado agora polo Tribunal Supremo reforza a importancia de que os estudos de impacto ambiental analicen de forma real e efectiva a interacción entre os parques e as infraestruturas ás que están funcionalmente vinculados. Se os tribunais conclúen que neses expedientes tamén existiron carencias semellantes, a doutrina establecida no caso do parque eólico de Moeche podería adquirir unha especial relevancia na resolución deses recursos.

Con esta sentenza, o Tribunal Supremo non cuestiona o desenvolvemento da enerxía eólica nin modifica a súa doutrina sobre a fragmentación de proxectos, pero eleva de forma significativa o nivel de esixencia das avaliacións ambientais. A partir de agora, a análise dos efectos acumulativos e sinérxicos deixa de ser un elemento accesorio para converterse nun requisito determinante da legalidade das autorizacións administrativas, un criterio que previsiblemente marcará boa parte da litixiosidade eólica en Galicia nos próximos anos.