@jsuarez02111977
Hai nomes que non se aprenden. Que un leva no sangue antes de saber que os leva.
Cornado é un deses nomes.
Non vivín alí, non medrei entre os seus camiños de herba e pedra, pero cada vez que o escoito algo se move dentro de min, como se me chamaran dende unha casa vella, dende unha lareira acesa que nunca esquecín. Porque alí naceron meus pais. Alí naceron meus avós. E alí está, debaixo do val, a casa de Diéguez, esa casa que é miña sen necesidade de herdanza, porque a levo escrita nas veas.
Santiso de Cornado, así se chama en papeis e rexistros. Parroquia pequena, espallada en seis nomes que soan a historia e a terra: Cillobre, Dioño, Freire, Mane, Santiso, Subres. Son apenas 116 veciños, di o padrón. Pero cada pedra fala coma cen, e cada hórreo, cada fonte, cada lavadeiro leva dentro unha voz que non morre.
A casa de Diéguez, a miña, mira cara o val coma quen contempla o mundo sen présa. Non necesita dicir nada. Leva séculos escoitando. Foi berce de xente que traballou a terra, que fixo muíños andar, que soubo vivir con pouco e amar moito. A pedra da súa fachada está máis vella que nunca, pero eu véxoa sempre igual: firme, noble, eterna.
En Cornado está a igrexa de San Tirso, do século XVIII, de pedra granítica e alma fonda. Alí bautizaron ós meus, alí choraron despedidas e alí soaron as campás que marcan a vida dunha parroquia que non precisa reloxo. A súa torre estreita, a súa nave de paredes grosas, o cruceiro que a acompaña… todo está alí para lembrarnos que o tempo aquí non pasa, quédase.
Fóra da igrexa, espállanse os sinais da Galicia máis nosa. O Pazo de Dioño, os muíños vellos de Dioño, da Laña, de Guerra, de Freire, de Mane… E as fontes de Subres e de Santiso, onde as mulleres lavaban a roupa e os contos. Lavadoiros, hórreos, castros ocultos en Cillobre e Salgueiriños, fervenzas que baixan con forza entre os regos.
E o río Beseño, que cruza sen facer ruído, pero deixando todo fértil ao seu paso.
Non é unha parroquia feita para os que veñen buscar selfies nin rutas de moda. É unha parroquia feita para os que buscan verdade. Para os que entenden que o valor dun lugar non está no que ofrece, senón no que lembra. E Cornado lembra.
Lembra os pasos dos que xa non están. Lembra as noites de inverno ó redor do lume. Lembra o pan amasado a man. Lembra a ledicia silenciosa de ver medrar as patacas. Lembra o que fomos antes de perder a memoria.
Eu non fun moitas veces. Pero teño Cornado nos soños, no apelido, no sangue. Levo esa casa debaixo do val gravada no peito como quen leva unha oración. E aínda que a vida me levara lonxe, cada vez que falo dela, volvo.
Volvo a ese camiño húmido, a esa lareira quente, a esa campá que soa a infancia prestada. Volvo sen querer, sen necesidade de mapa, como volven os paxaros ó niño cando acaba o frío.
Cornado non é só unha parroquia. É unha lección de Galicia.
Unha mostra viva da nosa raíz. Un espello do que fomos e do que, se o mundo non nos engana, aínda somos.
Fotografía: Igrexa de San Tirso, do século XVIII,
