Paraño Oeste: un novo caso de desviación de poder na política eólica galega

O recente Acordo do Consello da Xunta, publicado no DOG do 10 de decembro de 2025, relativo ao parque eólico Paraño Oeste en Beariz (Ourense) e Forcarei (Pontevedra), confirma unha tendencia profundamente preocupante: a Xunta insiste en forzar a máquina administrativa e dobregar a legalidade para facilitar a grandes empresas eólicas a ocupación de monte veciñal e terras produtivas, mesmo cando os tribunais ordenan parar.

1. Declaración de utilidade pública outorgada a pesar dunha suspensión cautelar xudicial

O propio documento oficial recoñece que o proxecto está baixo suspensión cautelar por dous autos do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG), do 2 de setembro de 2024 e 30 de xaneiro de 2025, que paralizan as autorizacións administrativa previa e de construción por presuntas ilegalidades na súa tramitación. Así figura literalmente na resolución administrativa publicada no DOG.

A pesar diso, o Consello da Xunta acorda aprobar a utilidade pública, sustentándose nun informe interno da Asesoría Xurídica que afirma que a suspensión das autorizacións “non impide” tramitar a utilidade pública, porque son procedementos “autónomos”.

Mais esta interpretación é, cando menos, unha pirueta xurídica moi cuestionábel:

• A Sentenza do Tribunal Supremo de 22.03.2010 (RJ 2010\4447) establece que non pode declararse utilidade pública sen un proxecto firme, pois iso ocasionaría “prexuízos innecesarios” e deixaría a expropiación sen base real. O DOG cita esta sentenza, pero desatende o seu significado esencial.
• A propia Asesoría Xurídica recoñece que sería “irrazoábel” continuar o procedemento expropiatorio porque o promotor non pode executar o proxecto pola suspensión cautelar.

A conclusión é evidente: a Xunta declara utilidade pública un proxecto que os tribunais teñen paralizado, contrariando o principio de seguridade xurídica (art. 9.3 CE) e a doutrina do Supremo.

2. Expropiacións sobre montes veciñais sen garantías reais

A relación de bens afectados publicada no DOG mostra que o proxecto invade amplamente montes veciñais en man común: Lamas, Sisto, Fixó-Pardesoa, Bouza, Alvite, Lebozán-Busto e outros. Exemplos concretos:

• Parcela 5/100/107 en Forcarei: ocupacións masivas para gabias, plataformas, liñas e vieiros.
• Parcela 20/31/737 en Beariz: ocupacións de máis de 15.000 m², segundo o anexo.

Todo isto figura no Anexo I da resolución.

A Xunta presume que as comunidades non presentaron alegacións, mais omite que:

• varias destas comunidades teñen denunciado publicamente falta de información,
• a exposición ao público realizouse con documentos altamente técnicos, difíciles de interpretar sen asistencia profesional,
• o poder das empresas e a dispersión poboacional dificultan un debate real e informado.

A declaración de compatibilidade cos aproveitamentos forestais baséase en informes que aceptan practicamente todo, con excepcións formais nas zonas de aeroxeradores e gabias. Isto contradí o espírito do art. 45 da Lei 8/2009, que obriga a avaliar a prevalencia real dos usos preexistentes e defender o interese común.

3. Un proxecto ambientalmente obsoleto e perpetuamente prorrogado

O expediente ambiental 2011/0061 revela unha realidade escandalosa:

• A Declaración de Impacto Ambiental (DIA) é de 2013, publicada en 2014.
• En 2018 concédese unha prórroga extraordinaria de dous anos porque a promotora non iniciara a execución.

A pesar diso:

• En 2020 solicítase unha modificación substancial para cambiar totalmente o modelo de aeroxeradores.
• En 2023 preséntase outra modificación para reducir de 14 a 10 máquinas e recolocar torres.

Estamos, pois, ante un proxecto que leva máis de doce anos mutando, mudando a potencia instalada, o número de máquinas, a súa ubicación e as infraestruturas asociadas.

Segundo o art. 43.3 da Lei 21/2013 de Avaliación Ambiental, a DIA perde vixencia se o proxecto non comeza nun prazo de 4 anos. A prórroga é posíbel só se non hai cambios substanciais.

Mais no expediente ambiental admitido pola Xunta:

• introdúcense novos modelos de turbina,
• reconfigúrase a poligonal,
• alteran a posición das torres,
• modifícanse trazados de accesos e gabias.

Todo isto é, en realidade, un novo proxecto encuberto, mais a Xunta mantén como válida unha DIA de hai máis dunha década, baseada en datos ambientais previos á mudanza climática acelerada e ao novo estado da biodiversidade galega.

É, tecnicamente, xurídica e ambientalmente indefendíbel.

4. Un proceso marcado pola opacidade e pola acumulación de irregularidades

O DOG detalla como se realizaron dúas exposicións públicas (2021 e 2022), pero:

• os documentos colgados nas webs das consellerías mudaban de enlace con frecuencia,
• moitas alegacións foron directamente reenviadas á empresa promotora, que as contestou sen supervisión pública,
• a Xunta confunde sistematicamente fases da avaliación ambiental —tal e como evidencia a resposta da Axencia Turismo de Galicia—, denunciando unha descoordinación institucional incompatíbel cun procedemento garantista.

Ademais:

• o proxecto estivo inicialmente promovido por Torre de Hércules S.L.,
• pasa logo a TH Eólica,
• e finalmente a Eólica Galenova S.L.U.

É dicir, camiño dun proceso caracterizado por subrogacións societarias pouco transparentes, habitual no sector eólico para evitar responsabilidades ou aproveitar rebaixas fiscais.

5. Un modelo eólico que prioriza a rendibilidade privada fronte ao interese público

A declaración de utilidade pública é unha figura xurídica excepcional que só debe aplicarse cando:

• existe un beneficio público real,
• non hai alternativas,
• e as afeccións son imprescindíbeis.

Mais no caso de Paraño Oeste, o proxecto:

• non é imprescindible,
• non responde a planificación comarcal nin zonificación ambiental rigorosa,
• invade montes veciñais produtivos,
• e está paralizado cautelarmente polo TSXG por posibles ilegalidades.

Declarar utilidade pública nestas condicións supón un uso desviadó da potestade expropiatoria, expresamente prohibido polo art. 34 da Lei de Expropiación Forzosa.

Conclusión: Paraño Oeste é o símbolo do esgotamento dun modelo eólico que ignora a lei e o territorio

O caso Paraño Oeste evidencia unha Xunta disposta a:

• reinterpretar a legalidade ao límite,
• ignorar autos xudiciais firmes,
• prorrogar indefinidamente proxectos obsoletos,
• e favorecer intereses privados en detrimento dos montes veciñais e do patrimonio ambiental.

A transición enerxética é imprescindíbel, mais non pode construírse contra o territorio, nin contra as comunidades locais, nin contra a legalidade ambiental e expropiatoria.

O que está en xogo non é só un parque eólico, senón o modelo democrático de xestión do territorio e a credibilidade da Administración pública.