Colectivos memorialistas da provincia de Ourense veñen de facer un chamamento urxente ao Estado e á Xunta de Galicia para salvar e protexer o antigo Cárcere Provincial da rúa do Progreso, un edificio pechado desde 1987 que se atopa en grave estado de deterioro.
A reacción xorde tras o anuncio do Concello de Ourense de propor a conversión do inmoble e da Casa de Baños nun parador turístico. Dende as entidades asinantes denuncian a falta dun proxecto real, de acordo institucional ou de estudo de viabilidade, cualificando a proposta como «un novo capítulo no esquecemento e na indiferenza».
Eloi Romero coa súa tía Coral, quen fora presidenta do Colexio Oficial de Farmacéuticos da provincia.
Eloi Romero coa súa tía Coral, quen fora presidenta do Colexio Oficial de Farmacéuticos da provincia.
Benito Gallego, alcalde republicano de Ribadavia
Roberto Blanco Torres, escritor e xornalista paseado en Entrimo
O principal centro de represión da provincia
Os colectivos lembran que o vello cárcere foi o epicentro do terror franquista en Ourense. Só entre xullo e setembro de 1936 rexistráronse máis de 400 ingresos de persoas detidas por defender a legalidade republicana, o galeguismo, o sindicalismo ou a democracia. Moitas desas celas foron a última morada de represaliados que logo foron paseados e asasinados en cunetas e tapias de cemiterios, cuxos restos seguen sen recuperarse.
A función represiva do inmoble mantívose durante toda a ditadura e a transición, albergando presos políticos ata ben entrada a década dos 80, como o cantautor Suso Vaamonde en 1984.
Un compromiso incumprido desde hai 25 anos
As entidades lembran que en xullo de 2001 o Concello asinou un convenio co Estado ao asumir a titularidade do inmoble co compromiso expreso de convertelo nun museo da memoria histórica, un acordo que contou co respaldo das principais forzas políticas. Vinte e cinco anos despois, o compromiso segue sen cumprirse.
«Sabemos o que pasa cando se deixa pasar o tempo. Carabanchel foi derrubado en 2008. En Ourense corremos o mesmo risco: agardar a que se apaguen as voces dos últimos presos políticos e que volva a escuridade», advirten no manifesto, pondo como exemplo a seguir a antiga Prisión Provincial de Lugo, cuxo procedemento de declaración xa foi incoado no BOE en xuño de 2026.
Reclamacións aos gobernos estatal e autonómico
Ante esta situación, os colectivos asinantes esixen:
- Á Secretaría de Estado de Memoria Democrática (Goberno de España): Que incoe con carácter de urxencia o procedemento para declarar o antigo Cárcere Provincial como Lugar de Memoria Democrática (ao abeiro da Lei 20/2022). Esta medida permitiría a anotación preventiva no Inventario e a adopción de medidas de protección cautelares fronte ao deterioro ou usos inadecuados.
- Á Xunta de Galicia: Que retome o consenso de 2001 e inicie o expediente para a súa declaración como Ben de Interese Cultural (BIC), segundo a Lei de Patrimonio Cultural de Galicia.
O obxectivo final é protexer a memoria colectiva de Ourense e garantir que calquera uso futuro do espazo se deseñe respectando e explicando a historia da represión que albergaron os seus muros.
Colectivos asinantes:
- Amigos da República de Ourense
- Comité pola Memória Histórica do Val do Límia
- Comité de Memoria Histórica da Comarca de Celanova
