A Constitución española (CE) recoñece, no seu artigo 47, o dereito de todos os españois ao goce dunha vivenda digna e adecuada e atribúe aos poderes públicos o deber de promover as condicións necesarias que garantan a igualdade no exercicio dos dereitos e o cumprimento dos deberes constitucionais, así como establecer as normas pertinentes para facer efectivo este dereito. Este deber incumbe a todos os poderes públicos sen excepción e estase obrigado a cumprilo no marco das respectivas esferas de competencia.
Para facer efectivo este dereito constitucional e para afianzar o acceso á vivenda como o quinto piar do Estado do Benestar, o Goberno de España aprobou a Lei 12/2023, do 24 de maio, polo dereito á vivenda, a primeira lei da nosa democracia que adopta medidas cara garantir e desenvolver o dereito a unha vivenda digna, adecuada e alcanzable para todas as persoas.
Unha lei impulsada por un goberno progresista onde Podemos tivo unha relevancia incuestionable, e que supuxo un fito non só porque se trata da primeira lei estatal reguladora do dereito á vivenda desde a aprobación da Constitución, senón porque se propón reorientar toda a política de vivenda que se estivo desenvolvendo e consolidando durante décadas, desde os anos 60, tanto na era do réxime franquista como pola época do bipartidismo herdeira do réxime do 78.
Un modelo que se baseou na vivenda de pública en propiedade, rematando as mesmas en mans privadas, que deixou pasar de longo a posibilidade de crear un ambicioso parque público de vivendas en aluguer e que alentou a especulación inmobiliaria, que fixo subir os prezos nunha espiral inasumible e
que inflou unha burbulla que estalou levándonos a unha crise sen precedentes neste país nos que se preferiu salvar aos bancos e non ás persoas. Unha crise que deixou a millóns de persoas sen traballo e en milleiros de casos, sen vivendas por execucións hipotecarias e desafiuzamentos.
Desde Podemos Arteixo entendemos que a vivenda como dereito ten que prevalecer sobre a especulación; polo que non se pode seguir sustentando esta percepción e uso da vivenda como un mero ben de mercado, fomentando a inversión de fondos voitres e rentistas, que deriva nun quebranto do dereito constitucional a unha vivenda digna para aquelas persoas con menos recursos; converténdose así un dereito nun privilexio das clases mais acomodadas en aquelas zonas nas que prima o negocio inmobiliario por riba da premisa de cubrir unha necesidade. Cara garantir o acceso á vivenda o goberno da pasada lexislatura puxo á disposición das administracións, mediante a Lei 12/2023, do 24 de maio; un abano de medidas. Unha delas é a que vira ao redor das zonas tensionadas de mercado. Así, o texto recolle que as Administracións competentes, é dicir, as Comunidades Autónomas, poderán declarar zonas de mercado residencial tensionado.
Que se declare una zona como tensionada implica aplicar as seguintes medidas:
- Aplicar bonificacións fiscais de ata o 90% a aquelxs arrendatarixs que rebaixen un 5% as rendas respecto ao contrato anterior.
- A dedución será do 70% se se aluga por primeira vez a mozas de 18 a 35 anos nestas zonas tensionadas.
- Se no inmoble se realizaron obras de rehabilitación ou mellora, a bonificación será do 60%.
- Os propietarios que asinen un contrato de polo menos 10 anos poderán librarse da conxelación dos prezos nas zonas tensionadas e poderán incrementar o alugueiro ata nun 10% a cambio de ampliar a duración do contrato.
O obxectivo da declaración de zona tensionada e da aplicación do índice de prezos de referencia é, por unha banda, a mellora do acceso e permanencia a unha vivenda a prezo alcanzable e, por outro, evitar que a cidadanía siga soportando incrementos desproporcionados nas rentas dos alugueiros, polo que intentamos dar resposta tanto a inquilinxs como arrendatarios.
As zonas tensionadas caracterízanse pola existencia dun risco de oferta insuficiente de vivenda para a poboación, e isto demóstrano as seguintes circunstancias recollidas no art. 18.3 da Lei 12/2023, do 24 de maio:
“A declaración dunha zona de mercado residencial tensionado establecida no apartado anterior requirirá a elaboración dunha memoria que xustifique, a través de datos obxectivos e fundamentada na existencia dun especial risco de abastecemento insuficiente de vivenda para a poboación residente, incluíndo as dinámicas de formación de novos fogares, en condicións que a fagan alcanzable, por producirse unha das circunstancias seguintes:
- Que a carga media do custo da hipoteca ou do alugueiro no orzamento persoal ou da unidade de convivencia, máis os gastos e subministracións básicos, supere o trinta por cento dos ingresos medios ou da renda media dos fogares.
- Que o prezo de compra ou alugueiro da vivenda experimentase nos cinco anos anteriores á declaración como área de mercado de vivenda tensionado,
unha porcentaxe de crecemento acumulado polo menos tres puntos porcentuais superiores á porcentaxe de crecemento acumulado do índice de prezos de consumo da comunidade autónoma correspondente.”
E dicir, que o esforzo para o pago da renta ou da hipoteca supere o 30% de ingresos medios ou ben que os precios de aluguer ou compra acumulen nos tres anos anteriores crecementos superiores en dous puntos ao IP da Comunidade Autónoma correspondente, nesta caso Galiza.
A declaración de zona tensionada permite que se poida aplicar o índice de referencia para o prezo do alugueiro, que o Ministerio de Vivenda e Axenda Urbana acaba de implementar. Este índice de referencia ofrece un rango de valores para as rendas do alugueiro que operará nas zonas declaradas tensionadas en dúas situacións: cando o propietario sexa gran tenedor ou cando se trate dunha vivenda que non estivese en alugueiro nos últimos 5 anos.
A aplicación do índice de referencia de prezos vai permitir loitar contra a especulación que se produce no mercado do alugueiro neste concello, que impide destinar menos do 30% dos ingresos para pagar a vivenda, así como aumentar a oferta de vivenda a un prezo accesible. Pero como xa se mencionou, o requisito inicial para todo isto é que a Comunidade Autónoma, como administración competente, aprobe as solicitudes que lle expoñen os Concellos para a declaración de zona de mercado residencial tensionado e para iso, o concello ten que solicitalo.
Ademais, a declaración de zona de mercado residencial tensionado supón que os contratos novos dos pequenos propietarios quedarán referenciados ao contrato anterior e que estes propietarios gozarán de beneficios fiscais se
rebaixan o prezo do arrendamento, alugan a mozos, ceden as súas vivendas a unha administración pública ou realizaron investimentos que posibiliten a mellora da súa sustentabilidade.
En España, os ingresos medios per cápita mensual sitúanse en 1.987 euros, mentres que o prezo medio do alugueiro supón unha mensualidade de arredor de 1.050 euros. Isto supón destinar aproximadamente un 52,9% dos ingresos á vivenda, o que reflicte unha dificultade no acceso á vivenda no país.
En Arteixo, esta porcentaxe no 39,7%, os ingresos medios na cidade son máis baixos (1.762,92 euros fronte a 1.987 euros en España). Isto indica que o acceso á vivenda en Arteixo é máis complicado, cun maior impacto na economía dos seus habitantes.
Os prezos de aluguer dos últimos 3 anos incrementáronse ata un 8,3% no mes de abril, con un incremento interanual do 14,2 % e dende 2019 hasta 2024, el precio medio do aluguer en Arteixo aumento de 5 €/m² a 7,5 €/m², o que supoñe un incremento do 50 % en cinco anos, mentres que o IPC da Comunidade Autónoma de Galiza, establecido en 6,4% (ano 2022), 3,2% (no 2023), e 2,7%
(no 2024).
Por todo o anteriormente exposto, o grupo político Podemos do concello de Arteixo.
SOLICITA AO CONCELLO DE ARTEIXO
Instar o Goberno da Comunidade Autónoma de Galicia a redactar o estudo onde se analice o prezo de compra ou alugueiro de vivendas dos últimos 5 anos e a cota da hipoteca, tamén se os gastos do alugueiro superan o 30% dos ingresos ou rendas medias dos fogares e contemple, ademais, outros indicadores e
variables necesarias que diagnostiquen a falta de oferta insuficiente de vivenda para a cidadanía tanto en zonas urbanas como rurais. Se o froito do devandito estudo lanza que esa zona cumpre cos requisitos estipulados do artigo 18 da Lei 12/2023, do 24 de maio, polo dereito á vivenda, tal como se deduce das cifras aportadas,
DECLARE ao concello de Arteixo como zona de mercado residencial tensionado, cara que se aplique o índice de prezos de referencia e bonificacións contempladas na Ley 12/2023, de 24 de maio, polo dereito á vivenda.
